05

گزارش تفصیلی نشست تخصصی با عنوان روش نقد در حوزه علوم اسلامی

مدرسه علمیه حضرت رقیه علیها السلام، به همت معاونت پژوهش نشست تخصصی با عنوان روش نقد و نظریه پردازی در حوزه علوم اسلامی با هدف تبیین راه های پرورش خلاقیت و چگونگی ارائه نقد نظریات با حضور استاد حیدری معاون پژوهشی دانشگاه علوم اسلامی رضوی در مورخه2 اردیبهشت  ماه 92برگزارکرد.

در این نشست استاد ابتدا در تبیین روش کارگاهی و فرق آن با سایر روش ها فرمودند: کارگاه تمرین تمام دانش هایی است که فرد آموخته است به عبارت دیگر محل اشتراک گذاشتن آراء و نظریات کسانی است که در زمینه موضوعی ماه ها کار کرده اند  و هدف از حضور ارائه نظریات و باز شدن افق های جدید در پیشبرد کار است، بنابراین با کلاس درس کاملاً متفاوت است.

در ادامه ضمن طرح سئوال مبنی بر اینکه چرا نمی توانیم نیازسنجی کنیم، افزود: از عوامل ناتوانی در نیازسنجی، عدم آگاهی دانش پژوه از دانش های جدید، اتخاذ شیوۀ نادرست و... است.

نظام آموزش، ما را ،طوری تربیت کرده است که به جای تقویت پرسش گری، سعی در حفظ جواب داریم و این روند باعث می شود دانش پژوه پرسش گر بار نیاید و این امر از موانع  رشد خلاقیت محسوب می شود.

مشکل و مانع پرورش خلاقیت، حفظ و حجم اطلاعات نیست، بلکه عدم توجه دانش پژوهان به پردازش، دسته بندی و چگونگی استفاده از اطلاعات است و این کم توجهی به سبک و نظام آموزش بر می گردد.

هر آموزش اهداف مختلفی را دنبال می کند چنانچه گاه هدف یادگیری، گاه تجزیه و تحلیل و گاه ارزیابی درست و غلط بودن اطلاعات است و متأسفانه ما در هدف های آموزش در پایین ترین سطح توقف کرده ایم و فقط به یادگیری اکتفا می شود.

استاد با تأکید بر یادداشت برداری در پرورش خلاقیت فرمودند : از عوامل رشد خلاقیت و پیدا کردن مسائل جدید یادداشت برداری و همچنین بیان نظریات است زیرا هر نظری پیامی دارد که باید ابراز شود چرا که گاه سطحی ترین نظر مقدمه ایده ها و نظریات بزرگ است.

استاد با ورود به بحث نظریه پردازی و نقد نظریه یادآور شد: از سال 76 -77 به تدریج نظریه نهضت نرم افزاری در کشور ایران مطرح شد و نظریه پردازی، نقد و مناظره پیامد این مسأله و تفکر است.

نهضت نرم افزاری تحول عمدی و خیزش نخبگان برای تولید نرم افزاری های بومی و دینی در تحقق آرمان های انقلاب است و از حرکت های جمعی، بنیادی و مستمر محسوب می شود.

 وجود خلاء در اداره نظام اسلامی، خلاء الگوهای حکومت اسلامی و زوال تدریجی تمدن غرب و نیاز به الگوی معنوی و... از دلائل ورود به این عرصه است.

تغییر در حکومت در جریان انقلاب رخ داد ولی ساختارهای ما تغییر نکرده بنابراین ما باید در عرصه های مختلف آموزشی، تربیتی، سیاسی، اقتصادی و... بدور از تقلید، ساختار طراحی و ارائه کنیم چنانچه در عرصه ی آموزش حوزه تغییراتی ایجاد شد که البته در این راستا نیز باید پرسش هایی مبنی بر محکم بودن آن مطرح و بررسی شود.

هر کشوری می بایست با امید و خودباوری مطابق با مدل حکومتی و شرایط خود برای مسائل شان راهکار تولید کنند.

برای تولید جنبش باید تولید علم کرد و مدیریت دانش شامل تولید، انتشار و بهره برداری است و وظیفه ما اندیشیدن، راه حل پیدا کردن و تولید علم است چرا که کار علمی مقدمه کار عملی است.

مبانی جنبش نرم افزاری شامل شناخت، اسلام و معرفت شناسی است که در شناخت اسلام اهتمام اسلام به نیازهای دنیوی و اخروی انسان و توجه اسلام به علم منافع و در معرفت شناسی عدم مطلوبیت مطلق عام، شاخه های علم مطلوب و پاسخ گویی به نیازهای جامعه و تمدن سازی اسلام مورد بحث قرار می گیرد.

استاد در تبیین راه های تحقق جنبش نرم افزاری تصریح کرد: تولید علم و تفکرات جدید، ایجاد فضای باز علمی، جهت دهی به پژوهش ها، تبدیل تولید علم به یک ارزش و سامان بخشی کرسی های نقد و نظریه پردازی مناظره از راه های تحقق جنبش نرم افزاری است.

برای تولید علمی که گفته شد باید سیستم و نظام آموزشی تغییر کند و واحد ها و دروس از نو برنامه ریزی شوند و این تحول عظیم در درون خود، تحول و تغییر در استادان و کتاب ها را نیز در پی دارد.

استاد در ادامه به تبیین واژه نظریه و اصول و فنون نقد پرداخت و نظریه را راه حلی برای رسیدن به اهداف و رفع نواقص خواند.نظریه ساختار منسجمی از گزاره هاست که به توضیح، تبیین و تفسیرهای مختلفی درباره جهان هستی و پدیده های آن و وقایع و مناسبات انسانی و محیطی می پردازد و امکان تعمیم، تطبیق، پیش بینی و تغییر ایجاد می کند، به عبارت دیگر نظریه مجموعه ای از تحقیقات یا جمع بندی تحقیقات در ذیل یک مسأله ی کلی است که بر اساس آن مسائل تغییر می کنند.

با اشاره به واژه نقد و مناظره به تعریف و تبیین آن پرداخت و نقد را شناسایی کاستی ها و نقاط ضعف دانست و مناظره را ارائه دیدگاه های متقابل از سوی دو گروه یا دو فرد خواند.

نظریه پرداز باید بر اصطلاحات و مفاهیم ابداعی به کار رفته در نظریه، فرایند تکون، تطور و تکامل نظریه، پیش فرض ها و مبانی نظری، اشتراکات و افتراقات نظریه با نظریه رقیب، روش های دست یابی به نظریه، ارجاعات دیگران به نظریه و نقد های نوشته شده بر نظریه تسلط داشته باشد.

 برای نقد یک نظریه باید به علت، انتشار، واقعیت داشتن و پیامد های نظریه در جامعه توجه دقیق کرد.

استاد در پایان اذعان کرد: شناخت مدعا و ادله، تعیین قلمرو نقد، شناخت و نقد مبانی، نقد لوازم و نتایج نظریه، نقد ادله، تفکیک انگیزه از انگیخته، نشان دادن نقاط قوت اندیشه، ارائه پیشنهاد و راهکارهای اصلاحی و نقد فعال از مهم ترین اصول و فنون نقد است. وی همچنین خاطر نشان کرد: ناقد علاوه بر توجه بر اصول می بایست به مسائل اخلاقی چون فهم شخص، گوش دادن، آغاز خوب و... توجه از برچسب زدن، نقد متقابل و... بپرهیزد.

نظر ها

در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.

ثبت نظر

نام

ایمیل

وب سایت