30

سومین جلسه سمینار علمی اساتید در مدرسه علمیه حضرت رقیه سلام الله علیها با حضور استاد دکتر فاطمه علمی راد با موضوع موطن میثاق ، بیان واقعیت یا تمثیل

وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّکَ مِنْ بَني‏ آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلي‏ أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلي‏ شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّا کُنَّا عَنْ هذا غافِلينَ آیه 173 سوره اعراف


 خانم علمی راد با استناد به آیات 172و173 سوره اعراف به نقد و بررسی نظرات متفاوت در مورد اینکه آیا میثاق خداوند از بندگان در کجا گرفته شده اظهار داشت این مسئله میدانگاه آرای دانشمندان و مفسران است و نظرات گوناگونی از متقدمان ومتاخران دراباره آن ارائه شده که اولین آن عالم ذر است مبنی بر اینکه روح انسانها قبل از آن که به بدنهاشان تعلق بگیرد به ذرات ریزی تعلق گرفته و آن ذرات ریز با تعلق ارواح به آنها زنده و آگاه شدن پس از آن که آگاه شدند ،خداوند از آنها مطلب مزبور را میثاق گرفت بر اساس نظر این گروه آیه ناظر به عالم ذر است یعنی خداوند قبل از آنکه انسانها را در این عالم بیافریند از صلب حضرت آدم ذرات ریزی را که تا روز قیامت یکی پس از دیگری نسل آدمی را می سازند استخراج کرد و ارواح را به آنها متعلق نمود و هر روحی به یکی از آن ذرات تعلق گرفت وآن ذرات پس از روح زنده شدند ومیثاق سپردند و از آنجایی که در عالم ذر حقیقت انسانها برای آنها روشن شده وقتی انسان حقیقت خود را در آن موطن مشاهده کرد دریافت که حقیقتش جز وابستگی وبندگی چیزی نیست ربوبیت را درک کرده وپذیرفت و خداوند این میثاق را گرفت تا در قیامت اگر از آنان سوال شد چرا کفر ورزیدید نگوید ما غافل بویم ویا پدران ما مشرک بودند ما هم به پیروی از آنان مشرک شدیم خانم علمی با اشاره به نظریه دوم که نظریه تمثیل، نه بیان واقع می باشد افزو د این نظریه می گوید این طور نیست که خداوند در واقع از ذریه فرزندان آدم اقرار گرفته باشد بلکه مراد آن است که گویا خداوند از انسانها اقرار گرفته ، نه اینکه واقعا صحنه اشهاد واخذ تعهد وسپردن میثاق تحقق پیدا کرده باشد و نظر علامه طباطبایی که می گویند مقصود آیه جنبه ملکوتی انسانهاست یعنی جای شهود واشها و موطن میثاق ملکوت است و موطن ملکوت مقدم بر موطن مُلک است زیرا نشئه ملکوت مصون از حجاب است ولذا حقیقت در آن موطن روشن است در ادامه به نقد نظریه علامه طبا طبایی مبنی براینکه دوچهره داشتن مخصوص انسان نیست وهر موجودی دارای دو چهره است پس همه موجودات از جنبه ملکوتی خود ربوبیت الله را نسبت به خود و خضوع وتسبیح وبنده بودن خود را نسبت به خدا شاهدند خانم علمی با استناد به آیات وروایات دیگر واستفاده از نظرا ت دیگر صاحب نظران به نقد نظر علامه پرداخت ود ر نهایت با توجه به دید گاه های متفاوت ممکن است چنانکه بعضی از بزرگان گفته اند مسئله اخذ میثاق حمل بر تمثیل شود که دیدگاه دوم است واگر حمل بر تمثیل نشد بر موطن عقل و وحی که مقدم بر تکلیف است ،حمل شود که دیدگاه سوم است به این معنی که رسالت وحی که حجت بیرونی خدا است وبرهان عقلی که حجت درونی خداوند است زمینه را تثبیت می کند و بدنبال تکلیف الهی می آید او پیامبران را می فرستد و مقدمات رو برای پذیرش فراهم می کنند سپس تکلیف حادث می شود چنانچه که در آغاز ،عقل برهان اقامه می کند و سپس با قبول ،تثبیت می شود همانطور که تقدم ملکوت بر ملک زمانی نیست ،لازم نیست تقدم موطن عقل ووحی بر تکلیف نیز ،تقدم زمانی باشد پس با پذیرفتن دید گاه سوم با این مشکلات مواج نخواهیم شد که اولاً رسالت ووحی و عقل ،مصحّح تکلیف ِمخصوص ِ انسان است وغیر انسان را شامل نمی شود ثانیاً: نشئه تفکر عقلی ونشئه ارسال پیامبران همین نشئه حسی و دنیوی است ثالثاً : محتوای آیه محل بحث با همه آیاتی که می گوید : ما به انسانها عقل داده وبرای هدایت آنها وحی فرستادیم تا روز قیامت حجت نداشته باشند سازگار است رابعاً : این موطن ،موطن غفلت وغرور است ونعهد هم ،در همین موطن گرفته شده لذا از همین موطن می توان بر حوادث همین موطن ،احتجاج کرد خامساً : این معنا تحمیلی بر ظاهر آیه مورد بحث نیست زیرا برای عقل ووحی نحوه ای تقدم نسبت به مرحله تکلیف وجود دارد ولذا ظاهر کلمه (اذ ) محفوظ می ماند . حاصل آنکه با قبول نظریه سوم ،اشکالات گسترده ای که به نظر علامه طبا طبایی وارد بود وارد نیست.



 لازم به ذکر است این سمینار در روز چهار شنبه 27 /10/96 از ساعت 30/15 الی 17 برگزار گردید.

نظر ها

در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.

ثبت نظر

نام

ایمیل

وب سایت